การสัมมนาเชิงวิชาการ เรื่อง “พ.ร.บ. อากาศสะอาด แก้ไขปัญหาฝุ่น PM 2.5 ได้อย่างไร” 

โดยดร. บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ สถาบันธรรมรัญเพื่อการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม และกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติการบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด  

จัดขึ้นเมื่อวันศุกร์ที่ 28 กุมภาพันธ์ 2568 เวลา 12.30 - 15.30 น. 

ณ ห้องประชุมชั้น 2 อาคารเจริญวิศวกรรม (ตึก 4) คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 

     จัดโดย หลักสูตรสหสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย ภาควิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน คณะวิศวกรรมศาสตร์ ภาควิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม คณะวิทยาศาสตร์ สมาคมนิสิตเก่าวิศวกรรมศาสตร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสมาคมคุณภาพอากาศ ภูมิอากาศ และสุขภาวะ (ประเทศไทย) ร่วมกับ คณาจารย์ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร. จรัสรัก วิภาวกิจ รองศาสตราจารย์ ดร.เจนยุกต์ โล่ห์วัชรินทร์ รองศาสตราจารย์ ดร.ศิริมา ปัญญาเมธีกุล รองศาสตราจารย์ ดร.ทรรศนีย์ เจตน์วิทยาชาญ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย งามประเสริฐวงศ์ และ รองศาสตราจารย์ ดร. สุทธิรัตน์ กิตติพงษ์วิเศษ

     ในภาพรวมของการสัมมนาเป็นการบรรยายเกี่ยวกับสาระของร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด ฉบับคณะกรรมาธิการวิสามัญฯ สภาผู้แทนราษฎร ซึ่ง ดร. บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ กล่าวถึงสาเหตุรากฐานของปัญหามลพิษฝุ่น PM 2.5 จากปัญหาเชิงระบบและโครงสร้าง ได้แก่ ระบบการทำงาน การบริหารของภาครัฐ ปัญหาเศรษฐกิจและความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากร ปัญหาการกำกับระบบตลาดเสรี โดยเฉพาะการขยายพื้นที่การเกษตร เป็นต้น ซึ่งบทเรียนและแนวคิดการจัดการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM 2.5 ควรให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน อาศัยการทำงานร่วมกับระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่องในช่วง 8 เดือนก่อนเกิดฤดูฝุ่น (สูตร 8+3+1) การทำงานร่วมกันจากหลายกระทรวง การกระจายอำนาจและสร้างศักยภาพและความเข้มแข็งในระดับพื้นที่ ตลอดจน การหาแนวทางแก้ไขที่สาเหตุและต้นทางให้ครบ 6 ภาคส่วน ได้แก่ ภาคเกษตรกรรม ภาคป่าไม้ ภาคอุตสาหกรรม ภาคคมนาคม ภาคเมือง และ ฝุ่นควันข้ามพรมแดนเพื่อนำไปสู่การจัดการคุณภาพอากาศที่ดี (Clean Air Based) ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการระหว่างเครื่องมือและกลไกบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาศ 6 ภาคส่วน ได้แก่ มาตรฐานคุณภาพอากาศสะอาด ระบบ big data เขตเฝ้าระวังมลพิษทางอากาศ และ แผนปฎิบัติการระดับจังหวัด เป็นต้น รวมถึง เครื่องมือทางกฎหมายและมาตรการทางเศรษฐศาสตร์ อาทิ ค่าธรรมเนียมอากาศสะอาด เงินอุดหนุน กองทุนอากาศสะอาด เป็นต้น นอกจากนี้ ยังมีความจำเป็นสำหรับประเทศในการบริหารจัดการแบบกระจายอำนาจ สิทธิหน้าที่ รวมถึง การจัดการเพื่ออากาศสะอาด ร่วมกัน นอกจากนี้ ในส่วนของกรอบแนวคิดการบริหารจัดการมลพิษทางอากาศข้ามพรหมแดนจำเป็นต้องประสานความร่วมมือระหว่างประเทศ การควบคุมการนำเข้า-ส่งออก ผลิตภัณฑ์สินค้าทางการเกษตรจากการเผา การกำหนดบทลงโทษ และ ความเชื่อมโยงกับการทำเกษตรในประเทศ ขณะเดียวกัน ยังมีการกล่าวถึงชุดเครื่องมือเพื่อการบริการจัดการอากาศสะอาด 10 ด้าน ได้แก่ ด้านข้อมูล ด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม ด้านระบบแผน ระบบงบประมาณ เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์ ด้านความรู้และวิชาการ เครื่องมือทางสังคม ด้านการสื่อสารสาธารณะ ด้านกฎหมาย และด้านการแพทย์และสาธารณสุข นอกจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรประยุกต์ใช้แนวคิด Payment for Ecological Services (PES) สำหรับการบริหารจัดการอากาศที่ดีอีกด้วย ทั้งนี้ ประเด็นอภิปรายจากผู้เข้าร่วมสัมมนามีอย่างกว้างขวาง ดังนี้ บทบาทของประชาชนระดับบุคคลในการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศ ความท้าทายและแรงเสียดทานเชิงระบบในการผลักดันข้อกฎหมาบและ พ.ร.บ ประเด็นการสื่อสารในเชิงการเฝ้าระวังระดับจังหวัด/ระดับท้องถิ่น การสื่อสารเพื่อนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมระยะยาว การเฝ้าระวังและการพัฒนาฐานข้อมูล emission inventory ที่ทันสมัยและการคาดการณ์เชิงพื้นที่ ตลอดจน ระบบการเมืองไทยกับความก้าวหน้าในการผลักดันกฎหมายบริหารจัดการอากาศอย่างเป็นรูปธรรม